پیش بینی قیمت دلار سال ۹۷

در سال ۱۳۹۷ چه اتفاقی خواهد افتاد؟

این مقاله، به روزرسانی شده از مقاله ی  هوش مالی و روش پیش بینی نرخ دلار می باشد.

بیاییم موضوع را به نحوی دیگر بررسی کنیم

بر کسی پوشیده نیست که امروز نرخ ارز صرفا بر مبنای فرمول های ریاضی بالا نمی رود و متغیرهای بسیاری اعم از مسائل سیاسی و اقتصادی چشم انداز آینده را تحت تاثیر قرار می دهند. از این رو قیمت ارز را در شرایط فعلی تحت تاثیر دو متغیر بررسی می کنیم:

متغیرهای درون زا و متغیرهای برون زای اقتصاد ایران

 

متغیرهای درون زا متغیرهایی هستند که مرتبط با اقتصاد داخل کشور است، نقدینگی، تولید ناخالص داخلی، رشد اقتصادی، تورم، درآمدهای نفتی و غیره از این دسته متغیرها می باشند. ابتدا به این مسئله پرداخته می شود و اثرات متغیرهای درون زا را بر نرخ دلار می سنجیم.

بررسی آخرین آمارهای نقدینگی کشور از نرخ رشد ۲۷% نقدینگی در فضای اقتصاد حکایت دارد، این به این معنی است که سالانه ۲۷% به حجم ریال کشور افزوده می شود و این در کنار رشد اقتصادی میانگین ۳% در اقتصاد کشور و عدم جذب منابع ریالی در تولید محصول در کشور خبر از احتمال بروز بحران در آینده می دهد و مردمی که شاهد خلق بی پشتوانه ی پول توسط دولت هستند به منظور تبدیل دارایی های پولی خود به دارایی فیزیکی به بازارهای دلار، طلا، مسکن و غیره هجوم می آورند و به دلیل محدودیت دسترسی دولت به ارزهای خارجی، اثرات تورمی شدیدی را در جامعه شاهد خواهیم بود. لازم به ذکر است که حجم پول با تورم به طور آنی همبستگی مثبت دارد.

 

همچنین با رشد قیمت دلار شاهد اثرات قابل توجهی بر تورم عمومی جامعه خواهیم بود و مطابق با آخرین پژوهش ها از اقتصاد ایران، تغییر قیمت دلار و نوسانات آن به سرعت بر تورم انتظاری و تورم واقعی اثر می گذارند. افزایش نوسانات دلار هم به دلیل ایجاد فضای نا اطمینانی سبب افزایش تورم می شود.

 

متغیرهای برون زای اقتصاد

سناریو اول: اعمال تحریم ها

احتمال وقوع: ۶۵%

بر کسی پوشیده نیست که فاز ابتدایی تحریم ها که بخش فلزات و پتروشیمی را هدف قرار گرفته است در ۱۵ مرداد ۹۷ و فاز بعدی در ۱۵ آبان ۹۷ اجرایی خواهد شد که تمامی مبادلات و فروش نفت و غیره را در بر خواهد گرفت. از این رو کشور در شرایط ویژه ای قرار گرفته است و انتقال پول به سختی انجام خواهد شد و با شرایط سختی رو به رو خواهیم بود و ورود ارز به کشور به سختی انجام خواهد شد.

سناریو دوم: حصول توافق با آمریکا

احتمال وقوع: ۲۸%

در صورت حصول توافق ایران با آمریکا می توان وقوع بحران ارزی را با تاخیر همراه کرد، لکن مشکلات داخلی اقتصاد همچنان گریبان گیر فضای اقتصادی خواهد بود و بازار سرمایه می تواند بازدهی مناسبی را در صورت حصول توافق به سرمایه گذاران بدهد.

نمودار زیر را نیز آقای نوربخش منتشر کرده اند و چشم انداز مناسبی در خصوص اتفاقات آتی تصویر کرده اند.

قیمت دلار

قیمت دلار سال ۱۳۹۷

 

جمع بندی نرخ دلار سال ۹۷

مشاهده ضریب همبستگی نرخ دلار در بازار آزاد و رشد اقتصادی نشان می دهد که این همبستگی به صورت همزمان منفی است. (تولیدات ایران در مجموع به واردات مواد خام و مواد واسطه ای وابستگی زیادی دارد) به این ترتیب با افزایش نرخ دلار، تنها شرکت هایی که مواد اولیه شان در داخل به وفور موجود است می توانند شرایط خوبی را تجربه کنند و سایر شرکت ها یا اصطلاحا صنایع پایین دستی، روزهای سخت تری خواهند داشت.

همچنین افزایش تورم موجب کاهش انگیزه سرمایه گذاری و از سوی دیگر کاهش عرضه نیروی کار و کاهش رشد اقتصادی می شود. رابطه ای منفی و قوی میان روند بلندمدت رشد اقتصادی و تورم وجود دارد.

اگر در کشوری نرخ رشد اقتصادی کاهش یابد، نرخ تورم افزایش یابد، عرضه پول داخلی آن کشور به دلیل سیاست های انبساطی پولی افزایش یابد، کسری بودجه دولت افزایش یابد و یا کسری تجارت خارجی در آن افزایش یابد، در آن صورت ارزش پول آن کشور در مقابل سایر پول ها کاهش خواهد یافت.

با توجه به اتفاقات مورد انتظار سقف خاصی را برای دلار نمی توان در نظر داشت و تبدیل دارایی های پولی به دارایی فیزیکی اولویت بالایی خواهد داشت و البته این با فرض پایدار بودن روابط خصمانه آمریکا علیه کشورمان خواهد بود و در صورت حصول توافق می توان روزهای بهتری را برای کشور پیش بینی کرد.

یک کلام

در صورت عرضه ارز در بازار ثانویه توسط شرکت های فلزی و پتروشیمی نرخ دلار به محدوده ی ۸،۰۰۰ تا ۹،۰۰۰ تومان خواهد رسید و در صورت ادامه ی روند فسادزای فعلی سقف خاصی برای دلار نمی توان در نظر داشت. احتمال فعالیت شرکت ها در بازار ثانویه ارز ۶۰% برآورد می شود و انتظار کاهش قیمت به زیر ۱۰،۰۰۰ تومان را داریم. در خرید سکه، نیز خرید طلای آب شده ریسک کمتر و اولویت بالاتری دارد.

روند سینوسی اقتصاد ایران از منظر چرخه های اقتصادی

 

در بررسی های مالی همواره با چرخه هایی رو به رو هستیم. چرخه های بحران، چرخه های قیمتی، چرخه های حجم معاملات و غیره. برای مثال قیمت اوره همواره در نیمه ی ابتدایی سال رو به بالا و در نیمه ی دیگر عموما کاهشی است و یا قیمت متانول از یک روند سینوسی تبعیت می کند.

حتی این  چرخه ها در بحران های مالی نیز کاربرد دارند برای مثال در خصوص ایالات متحده انتظار می رود هر هشت تا ده سال شاهد یک بحران در اقتصاد آمریکا باشیم. کافیست به تصویر زیر نگاه کنید.

پیش بینی آینده ایران

بحران های مالی و اقتصادی ایالات متحده آمریکا

در ایران نیز به نوعی با این چرخه رو به رو هستیم و هر ده سال اتفاقی سیاسی اجتماعی قابل توجهی کشور را با بحران ها مواجه می کند، در زیر به مهم ترین بحران های ایران در سال های بعد از انقلاب اشاره شده است:

سال مهم ترین اتفاق سال
۱۳۵۸ برگزاری رفراندوم و آغاز جمهوری اسلامی
۱۳۶۸ فوت بنیانگذار انقلاب آیت الله خمینی
۱۳۷۸ درگیری های کوی دانشگاه
۱۳۸۸ درگیری های جنبش سبز و معترضین با انتخابات
۱۳۹۸ ؟

همانگونه که مشاهده می شود در سپهر سیاسی اجتماعی کشور در هر ده سال اتفاقات ویژه ای را شاهد هستیم. نظر شما چیست؟ سال ۹۸ چگونه خواهد بود؟  آیا مجددا بحرانی خواهیم داشت؟

آربیتراژ چیست

آربیتراژ چیست

به دست آوردن سود، ناشی از اختلاف قیمت در دو بازار مختلف را آربیتراژ می‌نامند. این اختلاف می‌تواند ناشی از تفاوت زمانی باشد، یعنی قیمت‌ها در بازار نقد و بازار آتی باهم تفاوت داشته باشد. برای مثال شما یک کالا را در بازار بخرید و همان کالا را برای تحویل در آینده به فروش برسانید. یا اینکه ناشی از مکان باشد، به‌این‌ترتیب که قیمت‌های یک نوع کالا در دو بازار مختلف باهم تفاوت داشته باشند.

در بازارهای مختلف، به دلیل یکپارچه شدن بازارهای سراسر دنیا، آربیتراژ نسبت به سال‌های قبل تا حدی کنترل‌ شده است ولی همواره فرصت‌های آربیتراژی در بازارها در دسترس هستند.

حال برای تشریح موضوع، به بحث بیشتری در این خصوص می‌پردازیم.

آربیتراژ به زبان ساده

آربیتراژ به زبان ساده یعنی شما کالایی را از جایی به قیمت ارزان‌تر بخرید و در جای دیگر همان کالا را با همان کیفیت بفروشید. یا این‌که کالایی را در بازار خریداری کنید و آن را در بازار برای تحویل در آینده به فروش برسانید. مثلاً طلا را در بازار تهران خریداری کنید و تعهد بدهید که آن طلا را در روز یا ماه‌های آتی به قیمت مشخص به فروش برسانید. مثلاً ۳۰ گرم طلا را از قرار هر گرم ۱۳۰ هزار تومان در بازار تهران خریداری کنید و به فرد یا افرادی تعهد بدهید که ۳۰ گرم طلا را از قرار ۱۴۰ هزار تومان در هر گرم برای یک روز یا حتی چند ماه آینده تحویل دهید. این اتفاق در داخل ایران عمدتاً در بازار آتی سکه می‌افتد.

در اینجا یک دارایی که قیمتش در آینده مشخص است، امروز باقیمتی متفاوت از قیمت آینده معامله می‌شود.

مثال آربیتراژ

فرض کنید که شما یک تاجر هستید و برای مسافرت به ترکیه مسافرت کرده‌اید. در ترکیه قیمت هر کیلو مس ۲۴۲ لیره است و قیمت هر لیره نیز ۱۳۰۰ تومان است. پس قیمت هر کیلوگرم مس برابر است با:

۱۳۰۰*۲۴۲=۳۱۶,۰۰۰

با این تفاسیر قیمت هر کیلوگرم مس در ترکیه به ریال برابر با ۳۱۴،۶۰۰ تومان است. ولی آخرین بار که در ایران بوده‌اید، قیمت هر کیلوگرم مس در بازار ایران ۳۶۰،۰۰۰ تومان بوده است. برای اینکه مطمئن شوید با بازار تهران تماس می‌گیرید و قیمت مس را می‌پرسید و مطمئن می‌شوید قیمت هنوز ۳۶۰ هزار تومان است.

با این تفاسیر پس اگر شما از ترکیه مس را بخرید و در بازار تهران به فروش برسانید، سود خوبی عاید شما خواهد شد. پس برای محاسبه‌ی سود خالص این معامله، هزینه‌ی حقوق گمرکی و هزینه‌ی حمل‌ونقل و بیمه و غیره را نیز محاسبه می‌کنید. فرض می‌شود که این هزینه‌ها نیز نهایتاً به ازای هر کیلو ۲،۰۰۰ تومان باشد.

با این تفاسیر درصورتی‌که شما مس را از ترکیه خریداری کنید و در بازار تهران به فروش برسانید، به ازای هر کیلوگرم سود خالصی به رقم زیر عاید شما خواهد شد:

۳۶۰,۰۰۰-۳۱۴,۶۰۰-۲,۰۰۰=۴۳,۴۰۰

آربیتراژ چیست

آربیتراژ چیست

با این تفاسیر شما از فروش هر کیلوگرم مس در بازار تهران رقمی معادل ۴۳،۴۰۰ تومان سود کسب خواهید کرد. به این معامله‌ی شما اصطلاحاً یک معامله‌ی آربیتراژی گفته می‌شود که از تفاوت مکان (جغرافیا) پدید آمده بود. این‌یک مثال و تعریف از آربیتراژ به زبان ساده بود و در واقعیت این مسئله تفاوت‌هایی خواهد داشت.

در عمل وقتی یک دارایی در بازارهای مختلف به قیمت‌های متفاوتی معامله بشود، اصطلاحاً فرصت آربیتراژی وجود دارد؛ اما یک‌چیز را نباید فراموش کرد، در آربیتراژ ریسک معامله بسیار پایین است و در عمل نباید ریسکی بابت انتقال کالا و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده و غیره متحمل شویم، ازاین‌رو آربیتراژها عمدتاً الکترونیکی انجام می‌شوند.

به‌صورت کلی انتظار داریم که آربیتراژ تا جایی انجام شود که قیمت‌ها به تعادل برسد و دیگر جذابیتی برای آربیتراژ وجود نداشته باشد. در مثال بالا آربیتراژ تا جایی ادامه خواهد یافت که عرضه‌ی مس در ایران افزایش‌یافته و قیمت مس در بازار تهران افت پیدا کند و یا خرید از بازار ترکیه آن‌قدر افزایش پیدا کند که موجب رشد قیمت‌های مس بشود. در این حالت بازار مس به سمت تعادل خواهد رفت و فرصت آربیتراژی ناپدید می‌شود.

در بخش‌های بعد، به‌تفصیل در خصوص آربیتراژ مثال‌های بیشتر و کاربردی‌تری مطرح خواهیم کرد.

آربیتراژ در بازار آتی سکه

اگر با بازار آتی سکه آشنایی ندارید توصیه می‌کنم حتماً این مقاله را مطالعه بفرمایید.

حال به آربیتراژ در بازار آتی سکه و مثال واقعی در این خصوص می‌پردازیم:

در ایران هم آربیتراژ در بازار آتی سکه وجود دارد و البته این آربیتراژ به‌صورت زمانی است؛ یعنی شما سکه را در بازار خریداری می‌کنید و در بازار آتی سکه، سکه را برای ماه یا ماه‌های آینده به فروش می‌رسانید.

آربیتراژ

برای مثال فرض کنید که قیمت سکه در بازار ۱٫۳ میلیون تومان است و در بازار آتی سررسید سه ماه بعد، قیمت فروش سکه ۱٫۶ میلیون تومان معامله می‌شود. پس این فرصت خوبی است که شما سکه را در بازار خریداری کنید و در بازار آتی سکه، موقعیت فروش بگیرید. در این صورت شما در این معامله به ازای هر سکه ۳۰۰ هزار تومان سود کسب خواهید کرد.

حال به یک موقعیت واقعی در بازار آتی سکه در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ بپردازیم:

در حال حاضر (۳۰ بهمن ۱۳۹۶) قیمت هر سکه‌ی پیش‌فروش تحویل شهریورماه ۱،۴۰۰،۰۰۰ تومان هست که ۱،۰۰۰،۰۰۰ تومان از آن را به‌صورت نقدی و مابقی در زمان سررسید باید پرداخت شود.

در بازار آتی سکه نیز قیمت هر سکه بهار آزادی تحویل شهریورماه برابر با ۱،۶۰۰،۰۰۰ تومان هست. پس شما می‌توانید با پیش‌خرید سکه از بانک و گرفتن موقعیت فروش در بازار آتی سکه سررسید شهریور، بدون هیچ ریسک قابل توجهی به ازای هر سکه ۲۰۰،۰۰۰ تومان سود کسب کنید. با این توصیف که شما به می‌توانید در بازار آتی سکه با ۲،۲۰۰،۰۰۰ تومان تعداد ۱۰ سکه خریداری کنید. محاسبات به شرح زیر است:

پیش‌خرید ۱۰ سکه در بانک به ازای هر سکه ۱ میلیون تومان = ۱۰ میلیون تومان

گرفتن پوزیشن فروش در بازار آتی سکه (یک قرارداد ده سکه‌ای) که نیاز به مبلغ ۲،۲۰۰،۰۰۰ تومان هست.

تا اینجا ۱۰ میلیون تومان برای خرید سکه و ۲٫۲ میلیون تومان برای فروش سکه، سرمایه‌ی خود را درگیر کرده‌ایم:

۱۰,۰۰۰,۰۰۰+۲,۲۰۰,۰۰۰=۱۲,۲۰۰,۰۰۰

جمعاً ۱۲٫۲ میلیون تومان برای این معامله سرمایه‌گذاری می‌کنیم و به ازای هر سکه ۲۰۰،۰۰۰ تومان سود عاید ما خواهد شد. با این تفاسیر سود ما از این معامله برابر است با:

۱۰*۲۰۰,۰۰۰=۲,۰۰۰,۰۰۰

کل سود ما از معامله برابر با ۲ میلیون تومان هست و بازدهی ما در این شش ماه نیز برابر با:

بازدهی آربیتراژ

با این تفاسیر بازدهی ما در دوره‌ی شش‌ماهه برابر با ۱۶٫۴% است که بسیار بالاتر از سود بانکی سالانه ۲۰% هست.

ریسک ما در این معامله بسیار پایین است و صرفاً از تفاوت قیمت معامله در سررسید ناشی می‌شود.

هوش مالی هنر شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری است!

آربیتراژ کالا

همان‌طور که در بخش تعریف آربیتراژ در خصوص معامله‌ی مس در بازار ترکیه و ایران مثالی زده شد در بازارهای کالایی هم شاهد آربیتراژ کالا هستیم و صدالبته معاملات عمدتاً الکترونیکی هست و عمدتاً به تحویل و خرید کالا هم منجر نمی‌شود. با یک مثال واقعی از آربیتراژ مس به این بخش می‌پردازیم.

قیمت مس در حال حاضر (دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶) در بورس LME لندن به ازای هر تن ۷۰۸۸ دلار هست. در بورس کالای چین نیز قیمت هر تن مس در حال حاضر برابر با ۸،۲۵۷ دلار هست. با این تفاسیر اگر می‌توانیم مس را در بازار لندن بخریم و در بازار پکن به فروش برسانیم. برای این کار باید به هزینه پرمیوم و غیره (شامل حمل‌ونقل و بیمه و …) توجه داشته باشیم.

آربیتراژ تنها زمانی اتفاق می‌افتد که برای این معامله جذابیت قیمتی وجود داشته باشد. در حال حاضر عمدتاً آربیتراژها کاملاً الکترونیکی هست. تاجران یا معامله گران در بازار لندن می‌خرند و در بازار پکن معامله‌ی فروش می‌بندند و این کار آن‌قدر انجام می‌شود تا بازار به تعادل برسد. صدالبته این قراردادها کمتر به تحویل منجر می‌شود و محاسبات آربیتراژ روی کاغذ خواهد بود.

با این تفاسیر آربیتراژ در بازارهای کالایی نیز رونق قابل توجهی دارد و صدالبته فرصت برای سرمایه‌گذاران همیشه فراهم می‌شود.

آربیتراژ در فارکس

آربیتراژ در فارکس نیز همانند مثال‌های بالا اتفاق می‌افتد. در این بازار عمدتا اوراق قرضه‌ی آمریکایی و اروپایی مورد توجه آربیتراژگران قرار می‌گیرد و آن‌ها از پویایی بالای بازار ایالات متحده و نوسانات و پویایی کم برخی از بازارهای اروپایی نظیر ایتالیا و غیره استفاده کرده و اقدام به آربیتراژ اوراق قرضه‌ی اروپایی و آمریکایی می‌‌نمایند.

آربیتراژ ارز

آربیتراژ در فارکس

مثال از آربیتراژ در فارکس را می‌توان به فروش اوراق قرضه‌ی آمریکا و خرید اوراق قرضه­ ی اسپانیا.

در بازار سهام بین الملل نیز فرصت آربیتراژ فراهم است و از اختلاف قیمت ارز کشور مادر و بورس کشور مورد نظر برای معامله استفاده می شود.

نکته ی مهم: نماد برخی از شرکت های بین المللی در دو یا سه بورس کشورهای دیگر نیز معامله می شوند. در بازار ایران نیز مذاکراتی برای انجام معاملات سهام هلدینگ غدیر در بورس لندن انجام شده است.

با این تفاسیر کشور مادر در مثال بالا کشور ایران است و مقرر می شود که نماد وغدیر در بازار لندن بر مبنای ارز پوند معامله شود. با این تفاسیر نرخ پوند در ایران برای معاملات بسیار با اهمیت است، چرا که انتظار داریم قیمت سهام “وغدیر” در ایران و بریتانیا یکسان باشد.

برای مثال اگر قیمت سهام “وغدیر” در ایران بالاتر از بریتانیا باشد، شما می‌توانید در بورس ایران وغدیر را بفروشید و در بورس لندن “وغدیر” را بخرید. پس از این‌که این دو بازار به تعادل رسیدند، می‌توانید مجددا نماد “وغدیر” را در لندن بفروشید و در ایران بخرید.

در این معامله شما سود مناسبی به وسیله ی تکنیک آربیتراژ کسب می کنید.

آربیتراژ ارزی

آربیتراژ ارزی نیز در بازار فارکس و حتی در صرافی­های محلی همواره در جریان است. مدتی پیش شخصا قصد سفر به قبرس را داشتم. نرخ دلار در ایران ۳،۹۰۰ تومان بود و نرخ لیر در ایران نیز ۱۳۰۰ تومان بود. با این تفاسیر نرخ تبدیل لیر به دلار ۳ بود. یعنی هر ۳ لیر برابر با ۱ دلار بود.

آربیتراژ ارزی

حال وقت این بود که قیمت دلار به لیر را در قبرس به دست بیاورم. بررسی من از صرافی­های نیکوزیا از نرخ تبدیل لیر به دلار ۳٫۲ حکایت داشت. یعنی هر ۳٫۲ لیر برابر با ۱ دلار بود. حال با خرید دلار در ایران و فروش آن در قبرس می­توانستم سود نسبتا خوبی داشته باشم!

پی نوشت: البته بعد از این سفر شاهد رشد قابل توجه دلار به محدوده ی ۴،۸۰۰ تومان بودیم که موجب رشد بیشتر سود حاصل از این معامله شد. همچنین برای سادگی در محاسبات نرخ های بالا را حدودی در نظر گرفتم تا اعداد رند باشند.

شما در بازار ایران نیز می­توانید آربیتراژ کنید، چگونه؟ کافی­است مطلب زیر را بخوانید.

آربیتراژ در ایران

آربیتراژ در ایران نیز همان‌طور که در بخش‌های قبل گفته شد، وجود دارد و ازقضا از رونق مناسبی هم برخوردار است، از سویی به دلیل بی‌توجهی مردم به این فرصت‌های ناب سرمایه‌گذاری، انسان‌هایی نظیر شما خواننده‌ی محترم که هم‌اکنون با این تکنیک آشنا هستید، به‌خوبی می‌توانید از این فرصت‌ها بهره‌ی کافی را ببرید.

علاوه بر بازار آتی سکه همان‌طور که در مثال بالا گفته شد، می‌توان از آربیتراژ در بازار ارز نیز بهره برد. شما می‌توانید با ایجاد ارتباط با صرافان در سلیمانیه عراق، هرات افغانستان و دوبی در امارات و صرافی‌های تهران اقدام به آربیتراژ دلار و ریال در ایران نمایید.

برای مثال همین حالا که در حال نگارش این مقاله هستم (ساعت ۱۶ عصر دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶) قیمت‌ها به شرح زیر است:

 دلار در بازار تهران ۴۷۰۰ تومان

دلار در هرات افغانستان ۴۶۵۰ تومان

دلار در سلیمانیه عراق ۴۶۹۵ تومان

آیا در حال حاضر فرصت آربیتراژ در بازار ایران برقرار است؟

با توجه به شرایط فعلی، تفاوت قیمت بین صرافی‌های مختلف آن­چنان زیاد نیست. اگر اندکی تفاوت قیمت‌ها بیشتر بود، فرصت آربیتراژی مناسبی در بازار فراهم بود، همان‌طور که در روزهای تنش ارزی در تاریخ ۱ بهمن تا ۲۰ بهمن ۱۳۹۶ وجود داشت و امکان آربیتراژ به‌راحتی فراهم بود.

همان‌طور که گفته شد، آربیتراژ در ایران نیز همانند سایر نقاط جهان امکان‌پذیر است. در بورس نیز امکان آربیتراژ فراهم است و شما می‌توانید با خریدوفروش سهام در بازار نقدی و بازار آتی، از فرصت آربیتراژ در بورس نیز بهره‌مند شوید.

آربیتراژ در بورس

اگر با خریدوفروش سهام در بورس آشنایی ندارید، توصیه می‌کنم همین حالا در دوره‌ی رایگان آموزش سرمایه‌گذاری در بورس از فرم سمت راست صفحه ثبت نام کنید.

مقاله‌ی بورس چیست نیز می‌تواند در افزایش دانش شما از بورس مثمر ثمر باشد. حال به بررسی فرصت آربیتراژ در بورس می‌پردازیم.

فرض کنید نماد ایران خودرو در حال حاضر به قیمت ۳۰۰ تومان به ازای هر سهم معامله می شود و در بازار آتی یا اختیار معامله سهام نیز قیمت هر سهم شرکت در سررسید ۳۸۰ تومان باشد. شما در این بازار نیز می توانید از فرصت آربیتراژ در بورس استفاده نمایید.

فرض را بر این می گذاریم که قیمت بازار آتی بالاتر از قیمت بازار نقدی باشد:

شما در این حالت می توانید سهم را در بازار نقدی بخرید و همزمان در بازار آتی با قیمت بالاتر از قیمت نقدی بفروشید. حال با همان مثال نماد ایران­خودرو، به بررسی این فرصت می پردازیم:

خرید ۱۰،۰۰۰ عدد سهام ایران خودرو به قیمت هر سهم ۳۰۰ تومان در بازار نقد و فروش یک قرارداد ۱۰،۰۰۰ سهمی ایران خودرو در بازار آتی به قیمت ۳۸۰ تومان.

در این حالت سود ناخالص ما در معامله برابر است با:

(۱۰,۰۰۰*۳۸۰)-(۱۰,۰۰۰*۳۰۰)=۸۰۰,۰۰۰

سود ناخالص ما در این معامله آربیتراژ ۸۰۰ هزار تومان می باشد. البته مالیات و کارمزد معاملات نیز باید از این معامله کسر شود که در بخش اختیار معاملات به بررسی آن پرداخته ایم.

توصیه می کنم حتما مقاله ی اوراق اختیار فروش تبعی را مطالعه کنید و بدون سپرده گذاری در بانک، با ریسکی کمتر سودی بیشتر از بانک دریافت کنید.

هوش مالی آموختنی است، ذاتی نیست!

نکته ی مهم

با توجه به این که بازارهای مالی همواره در حال تغییر هستند، قبل از هر معامله حتما بررسی کاملی داشته باشید و مطالب بالا تنها برای آموزش آربیتراژ بوده است و اصلا توصیه ای برای خرید یا فروش نیست!

موفق و موید باشید.

چگونه نرخ دلار سال ۱۳۹۷ را پیش بینی کنیم؟ – آموزش هوش مالی و سرمایه گذاری

پیش‌بینی نرخ دلار برای سال ۱۳۹۷

چگونه نرخ دلار را پیش بینی کنیم؟

 

نکته ی مهم

 

 

 

یکی از ویژگی‌های مهم انسان‌های با هوش مالی بالا، قابلیت پیش‌بینی و تخمین اتفاقات پیش رو هست. به همین ترتیب هر یک از فعالان اقتصادی باید توانایی پیش‌بینی اتفاقات و اخبار تأثیرگذار بر روی کار خود را داشته باشند. مطمئناً زمانی که شما انتظار هر اتفاقی ممکنی را داشته باشید می‌توانید برنامه‌ریزی مؤثرتری داشته باشید و اصطلاحاً با تقویت هوش مالی خود، مؤثرتر برخورد داشته باشید.

چندین سال پیش به‌منظور طراحی مدل کسب‌وکار و ارائه‌ی طرح تجاری یکی از شرکت‌های بزرگ سازنده‌ی مبل جلساتی را با مدیران آن مجموعه داشتم. به‌عنوان یک تحلیلگر، همواره اطلاعات بسیاری را مورد تجزیه تحلیل قرار می‌دهیم و برای هر احتمال قابل توجهی سناریو طراحی می‌کنیم.

دریکی از جلسات، به بررسی طرح خروج از کسب‌وکار پرداختم و به‌منظور سنجش مدیریت از مدیرعامل در خصوص تعطیلی کسب‌وکار سؤالاتی پرسیدم، سؤالاتی که با واکنش منفی، مدیریت شرکت روبه‌رو شد و بعد از اقناع لزوم پرسش‌ها، حاضر به پاسخگویی به آن‌ها شدند.

بی‌شک هر یک از ما نیز در مواجهه با احتمال شکست سرمایه‌گذاری یا کسب‌وکار خود، واکنشی سخت با آن خواهیم داشت و سعی بر دفاع از آن داریم ولی انسان هوشمند مالی حتی برای این مسئله نیز برنامه‌ریزی داشته و خواهد داشت. چراکه نیک می‌دانیم در کشوری با اقتصادی ناآرام نمی‌توان بدون برنامه پیش رفت.

با توجه به فضای اقتصادی کشورمان، یکی از تأثیرگذارترین آیتم‌های قابل پیش‌بینی تعیین نرخ دلار برای سال آتی یا ماه‌های آتی استفاده از شکاف تورمی هست.

البته مطمئناً تخمین ارزش دلار برای سال آتی از یک روش کاری کاملاً صحیح نخواهد بود ولی استفاده از روشی که در طول ریاست دولت یازدهم، حساب خود را پس داده است، می‌تواند مؤثر باشد و چه‌بسا بسیاری از برگزارکنندگان سمینارهای مالی بر همین مبنا نرخ‌ها را پیش‌بینی می‌کنند.

ابتدا مقایسه‌ای بین بازدهی خریداران دلار و سرمایه‌گذاران در بانک، فعالان بازار سرمایه و خریداران طلا داشته باشیم و فرض ما بر این باشد که قیمت‌ها تا پایان سال در همین محدوده باشند. با این تفاسیر بازارهای مذکور بازدهی به ترتیب زیر داشته‌اند:

مقایسه ی بازارها در سال ۱۳۹۷

سرمایه‌گذاری بازدهی سال ۱۳۹۶
بانک ۲۰%
دلار ۲۱٫۴%
یورو ۴۰٫۶%
مسکن ۱۶٫۵%
بورس ۲۵٫۱%
سکه‌ی طلا ۲۳%

آیا کسانی که توصیه به خرید دلار برای سال ۱۳۹۶ داده‌اند، برنده‌ی تورنمنت سرمایه‌گذاری سال ۱۳۹۶ بوده‌اند؟ مطمئناً با توجه به ریسک نگهداری دلار فیزیکی، سرمایه‌گذاری در این بخش حتی از سپرده‌گذاری در بانک نیز توجیه پایین‌تری داشته است.

البته لازم به ذکر است که در سال ۱۳۹۶ با خرید اوراق خزانه‌ی بانکی موسوم به سخاب، با کمترین ریسک می‌شد بازدهی سالانه نزدیک به ۴۰ درصدی را نیز کسب کرد. بررسی اتفاقات بازارهای سرمایه‌گذاری برای انسان‌های باهوش مالی بالا، همچون شما باید اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

یکی از بهترین راه‌ها برای تخمین نرخ دلار، استفاده از مانیفست ارزی بانک مرکزی است. این مانیفست که در عمل سیاست‌های ارزی بانک مرکزی را برای سال‌های پیش رو نشان می‌داد، حاکی نکاتی ارزشمند است که توصیه می‌کنم اگر نخوانده‌اید، حتماً مطالعه کنید چراکه در این سیاست‌نامه که اتفاقاً موردی کم‌سابقه در فضای اقتصاد ما هست، نکات جالبی نهفته است.

یکی از راه‌های تخمین نرخ ارز و مدیریت منابع در هوش مالی استفاده از شکاف نرخ تورم داخلی و خارجی هست. به فرمول زیر توجه داشته باشید:

هوش مالی

محاسبه قیمت دلار با توجه به شکاف تورم

این فرمول از یکی از قواعد شناخته‌شده‌ی اقتصاد نشات می‌گیرد. به‌این‌ترتیب که نرخ ارز در یک کشور لازم است که به‌صورت مستمر متناسب با مابه­التفاوت نرخ‌های تورم داخل و خارج تعدیل بشود.

سال ۱۳۹۶ میانگین نرخ تورم ایران بنا بر آخرین پیش‌بینی‌ها برابر با ۱۲٫۲% و نرخ تورم ایالات‌متحده نیز در همین دوره در سال ۲۰۱۷-۲۰۱۸ برابر با ۲٫۱% با این تفاسیر انتظار داشتیم که نرخ دلار در سال ۱۳۹۶ به محدوده‌ی ۴۴۸۰ تومان برسد و این اتفاق هم افتاد.

با وب‌سایت هوش مالی همراه باشید:

میانگین نرخ دلار در سال ۱۳۹۵ برابر با ۴،۰۳۷ تومان

نرخ تورم آمریکا در سال ۱۳۹۶: برابر با ۲%

نرخ تورم پیش‌بینی ایران در سال ۱۳۹۶: ۱۱٫۲%

حال اعداد بالا را در فرمول می‌گذاریم و به نتیجه‌ی زیر می‌رسیم:

هوش مالی و قیمت دلار

محاسبه قیمت دلار با توجه به شکاف تورم

با این تفاسیر انتظار داشتیم که نرخ دلار سال ۱۳۹۶ به چه عددی برسد؟ کافی است معادله‌ی بالا را حل کنید و به عدد ۴۴۸۰ تومان برسید.

شاید به‌عنوان فردی باهوش مالی بالا این سؤال براتون پیش بیاد که الآن قیمت دلار در محدوده‌ی ۴۵۰۰ تومان هست ولی قیمت تا ۴۷۰۰ تومآن‌هم افزایش داشت. پس آیا این محاسبات اشتباه هست؟

مطمئناً خیر؛ به چند دلیل:

۱-     این روش تنها روش محاسبه‌ی ارزش دلار نیست ولی یکی از بهترین روش‌هاست که در مانیفست بانک مرکزی هم به آن اشاره‌ شده است. پس قابلیت اتکای بالایی دارد؛ که دیدید درصد خطای این روش کمتر از ۵% است که رقم بسیار پایینی هست.

۲-     ما در این محاسبات قیمت دلار را ۴۴۸۰ تومان در نظر گرفتیم، آن‌هم نه حالا که عالم و آدم از دلار ۴۵۰۰ تومانی خبردارند، بلکه زمانی که قیمت دلار ۳۷۰۰ تومان بود نرخ دلار برای سال ۱۳۹۶ را ۴۴۸۰ تومان قراردادیم. پس انتظار می­رود که در عقد هر قرارداد صادرات و واردات به این مهم توجه کرده باشیم و از این به بعد نیازی به حضور در کلاس‌های پیش‌بینی نرخ دلار برای سال آتی نخواهیم داشت.

۳-     پاسخ سؤال خود را به‌روشنی با مشاهده‌ی جدول زیر خواهید گرفت:

در این جدول آرشیو نرخ دلار در سه سال اخیر آورده شده است.

میانگین نرخ دلار ریال بازده ماهانه
نرخ شاخص در مهر ۱۳۹۳ ۳۲۳۹۵  
نرخ شاخص در آبان ۱۳۹۳ ۳۲,۴۸۱ ۰/۳%
نرخ شاخص در آذر ۱۳۹۳ ۳۳,۹۲۸ ۴/۵%
نرخ شاخص در دی ۱۳۹۳ ۳۵,۰۵۲ ۳/۳%
نرخ شاخص در بهمن ۱۳۹۳ ۳۴,۳۷۵ -۱/۹%
نرخ شاخص در اسفند ۱۳۹۳ ۳۳,۷۵۳ -۱/۸%
نرخ شاخص در فروردین ۱۳۹۴ ۳۳,۱۱۲ -۱/۹%
نرخ شاخص در اردیبهشت ۱۳۹۴ ۳۳,۰۹۷ ۰/۰%
نرخ شاخص در خرداد ۱۳۹۴ ۳۳,۰۱۲ -۰/۳%
نرخ شاخص در تیر ۱۳۹۴ ۳۲,۷۴۲ -۰/۸%
نرخ شاخص در مرداد ۱۳۹۴ ۳۳,۲۱۴ ۱/۴%
نرخ شاخص در شهریور ۱۳۹۴ ۳۳,۸۰۷ ۱/۸%
نرخ شاخص در مهر ۱۳۹۴ ۳۳,۹۹۴ ۰/۶%
نرخ شاخص در آبان ۱۳۹۴ ۳۴,۶۲۷ ۱/۹%
نرخ شاخص در آذر ۱۳۹۴ ۳۶,۳۸۹ ۵/۱%
نرخ شاخص در دی ۱۳۹۴ ۳۶,۷۰۲ ۰/۹%
نرخ شاخص در بهمن ۱۳۹۴ ۳۵,۸۱۹ -۲/۴%
نرخ شاخص در اسفند ۱۳۹۴ ۳۴,۵۵۵ -۳/۵%
نرخ شاخص در فروردین ۱۳۹۵ ۳۴,۷۸۰ ۰/۷%
نرخ شاخص در اردیبهشت ۱۳۹۵ ۳۴,۵۴۳ -۰/۷%
نرخ شاخص در خرداد ۱۳۹۵ ۳۴,۶۵۱ ۰/۳%
نرخ شاخص در تیر ۱۳۹۵ ۳۴,۹۸۳ ۱/۰%
نرخ شاخص در مرداد ۱۳۹۵ ۳۵,۳۲۵ ۱/۰%
نرخ شاخص در شهریور ۱۳۹۵ ۳۵,۵۳۶ ۰/۶%
نرخ شاخص در مهر ۱۳۹۵ ۳۵,۸۲۶ ۰/۸%
نرخ شاخص در آبان ۱۳۹۵ ۳۶,۳۸۰ ۱/۵%
نرخ شاخص در آذر ۱۳۹۵ ۳۸,۶۶۳ ۶/۳%
نرخ شاخص در دی ۱۳۹۵ ۴۰,۱۷۳ ۳/۹%
نرخ شاخص در بهمن ۱۳۹۵ ۳۸,۳۲۰ -۴/۶%
نرخ شاخص در اسفند ۱۳۹۵ ۳۷,۶۹۶ -۱/۶%
نرخ شاخص در فروردین ۱۳۹۶ ۳۷,۵۷۱ -۰/۳%
نرخ شاخص در اردیبهشت ۱۳۹۶ ۳۷,۵۹۲ ۰/۱%
نرخ شاخص در خرداد ۱۳۹۶ ۳۷,۳۷۷ -۰/۶%
نرخ شاخص در تیر ۱۳۹۶ ۳۷,۷۷۲ ۱/۱%
نرخ شاخص در مرداد ۱۳۹۶ ۳۸,۱۱۶ ۰/۹%
نرخ شاخص در شهریور ۱۳۹۶ ۳۸,۸۴۰ ۲%
نرخ شاخص در مهر ۱۳۹۶ ۳۹,۷۰۰ ۲%
نرخ شاخص در آبان ۱۳۹۶ ۴۰,۷۱۵ ۳%
نرخ شاخص در آذر ۱۳۹۶ ۴۱,۷۱۷ ۲%
نرخ شاخص در دی ۱۳۹۶ ۴۳,۳۵۰ ۴%
نرخ شاخص در بهمن ۱۳۹۶ ۴۵,۶۱۱ ۵%

به تکرار تاریخ در آرشیو بالا توجه ویژه داشته باشید. (افزایش در مرداد و شهریور و آذر و دی‌ماه) کاهش در بهمن و اسفند. پس حالا که نرخ دلار ۴۵۰۰ تومان است انتظار داریم تا پایان سال قیمت دلار تا محدوده‌ی ۴۳۰۰ تومان کاهش داشته باشد. (ریسک این جمله در کشوری که اقتصاد زیاد باثباتی ندارد خیلی بالاست ولی آرشیو قیمت‌ها و مانیفست این ریسک را تا حد زیادی پوشش می‌دهد.)

با این تفاسیر انتظار ما از کف نرخ دلار برای سال آتی قیمتی در محدوده‌ی ۵۰۰۰ تومان است. منظور از کف قیمت دلار، حداقل قیمت این ارز است، قیمتی که باید در مناسبات تجاری خودمان به آن توجه داشته باشیم.

با این تفاسیر خرید دلار از منظر هوش مالی توجیه‌پذیر است؟

اگر مقاله‌ی پیش‌بینی سال ۲۰۱۸ بر مبنای نظر کارشناسان دویچه بانک را نخوانده‌اید، توصیه اکید به مطالعه‌اش دارم. در آنجا با دلایل متقن خرید یورو نسبت به دلار توجیه بالاتری دارد.

در پایان فراموش نکنید که صحبت از پیش‌بینی در اقتصاد بدون درصد احتمال وقوع، چندان هوشمندانه نیست، لکن ریسک عدم وقوع هر یک از اتفاقات را نیز باید در نظر داشت و هدف از این مقاله نیز آن است که شما به‌عنوان یک انسان باهوش مالی بالا در پیش‌بینی‌های خود سناریوهای مختلف را نیز لحاظ کنید.

با این تفاسیر انتظار داریم که میانگین نرخ دلار در سال ۱۳۹۷ در کف ۵۰۰۰ تومان و دلار مبادله‌ای نیز بنا بر پیش‌بینی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در زمستان سال ۱۳۹۷ در محدوده ۴۳۰۰ تا ۴۴۵۰ تومان قرار بگیرد.

به نظر شما نرخ دلار در سال ۱۳۹۷ تا چه قیمتی افزایش خواهد یافت؟ تک نرخی خواهد شد؟

آپدیت شد

این مقاله با توجه به مفروضات جدید و تحریم ها آپدیت شد و توصیه می کنم حتما مقاله ی جدید را مطالعه کنید.

نکته ی مهم

 

 

 

مانیفست ارزی بانک مرکزی

 

اخیرا در حال نگارش مقاله‌ای در خصوص هوش مالی و پیش بینی قیمت دلار بودم و در این بین یکی از بخش‌های مهم در تحلیل نرخ دلار، بررسی مانیفست ارزی بانک مرکزی می‌باشد.

مطالعه‌ی مانیفست ارزی بانک مرکزی از آن‌رو اهمیت دارد که با سیاست بانک مرکزی در خصوص تغییرات نرخ دلار به خوبی آشنا خواهید شد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های انسان‌های با هوش مالی بالا، توانایی پیش‌بینی اتفاقات و تهیه‌ی سناریوی احتمالی در پی رخداد هر یک از این اتفاقات می‌باشد. از این رو مطالعه‌ی مانیفست ارزی بانک مرکزی نیز اهمیت بسیاری خواهد داشت:

مانیفست ارزی بانک مرکزی- قیمت دلار 97- پیش بینی دلار

مانیفست ارزی بانک مرکزی-هوش مالی- پیش بینی دلار

۱- معمولا روسای کل بانک‌های مرکزی تنها بر حسب ضرورت درباره موضوعات مربوط یا تحت نظارت خود صحبت می‌کنند. بانک مرکزی ج.ا. ایران نیز حسب وظیفه قانونی خود در قبال تحولات بازار ارز حساسیت داشته و در مواقعی رئیس‌کل آن درخصوص موضوعات ارزی اعلام نظر می‌کند. بدیهی است در حال حاضر درخصوص بازار ارز ایران که متاثر از انتظارات است، این حساسیت بیشتر است. بازار ارز ایران و تحولات آن طی سال‌های اخیر (و در حقیقت پس از تلاطم‌های بی‌قاعده سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱)‌ از اهمیت ویژه‌ای برای افکار عمومی و فعالان اقتصادی و تجاری برخوردار بوده است. یکی از وظایف نهادهای متولی و سیاست‌گذار، ایجاد شفافیت درخصوص روند تحولات متغیرها و بازارها و کنترل تاثیرگذاری هیجانات زودگذر و ناپایدار بر تحولات بازارهاست. در سال‌های اخیر بانک مرکزی تلاش کرده با استفاده از روش‌های معمول ـ نظیر مدیریت موثر بازار، ‌افزایش هماهنگی‌ها، جهت‌دهی به انتظارات و استفاده از اعتبار سیاستی خود ـ فعالان اقتصادی و تجاری را در جهت تامین اهداف کلان اقتصادی و مصالح عمومی هدایت کند. مصاحبه‌های مورد اشاره رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در همین راستا و برای تصحیح انتظارات و اطلاعات عمومی بوده است. با عنایت به مسوولیت قانونی این بانک در قبال بازار ارز، اطلاع‌رسانی و مصاحبه رئیس‌کل این بانک درخصوص تحولات این بازار کاملا طبیعی و در برخی موارد ضروری است.

۲- یادآور می‌شود یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌‌های بانک مرکزی در حوزه ارز، کاستن از دامنه نوسانات نرخ ارز و محدود کردن کرانه‌های تغییر آن است. این نکته در مصاحبه‌های مقامات بانک مرکزی نیز بارها مورد تاکید قرار گرفته و کاهش قابل توجه ضریب تغییرات نرخ ارز از جمله دستاوردهای مهم و ملموس دولت یازدهم شناخته می‌شود. بانک مرکزی هدف تثبیت دامنه نوسانات ریال را با اتخاذ رویه‌های بدون تورش و متقارن دنبال می‌کند؛ به این مفهوم که به همان میزان که نوسانات افزایشی نرخ ارز نکوهیده است،‌ نوسانات کاهشی آن نیز چنانچه ناپایدار بوده و صرفا منبعث از انتظارات و رفتارهای سوداگرانه باشد،‌ مخل تولید و سرمایه‌گذاری ارزیابی می‌کند. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که نوسان‌های لحظه‌ای و غیربنیادین نرخ ارز بستر مناسبی برای شکل‌گیری حملات سفته‌بازانه و خرید و فروش‌های گروهی در بازار می‌شود و علاوه‌بر ایجاد تعلل و سکون در سرمایه‌گذاری و تولید، آثار بازتوزیعی درآمدی وسیعی نیز برجای می‌گذارد. اتفاقا در این زمینه، جهت نوسان نرخ ارز، تاثیر خاصی بر انتقال درآمد یا ثروت ندارد. یکی از اهداف مصاحبه‌های رئیس‌کل بانک مرکزی در حوزه ارز، حذف زمینه‌های تلاطم تصنعی در بازار ارز و کاهش قدرت مانور غیرواقعی سوداگران و جریان‌سازان در آن است.

۳- پس از گسترش دامنه تحریم‌های اقتصادی به حوزه نقل ‌و انتقالات ارزی و به موازات کاهش فروش نفت ایران، نرخ ارز در بازار غیررسمی در برخی مقاطع،‌ بیش از آنکه متاثر از عوامل بنیادین اقتصادی و روند بلندمدت خود باشد،‌ تحت تاثیر اخبار و هیجانات زودگذر درخصوص تعاملات بین‌المللی کشور نوسان کرده است. این خصوصیت سبب تلاطم‌پذیری قابل‌توجه بازار ارز شده و به‌صورت عامل جذب‌کننده رفتارهای گروهی و سوداگرانه به سوی بازار ارز عمل کرده است. به تبع آن، تلاطم‌های بازار ارز آثار تخریبی محسوسی بر سطح قیمت‌ها و عملکرد دیگر متغیرهای اقتصادی داشته است. این در حالی است که بانک مرکزی به‌عنوان متولی حفظ ارزش پول ملی و نهاد سیاست‌گذار ارزی، اهتمام بسیار جدی نسبت به کاهش‌ تلاطم‌های بازار ارز و حفظ نوسانات آن در محدوده قابل قبولی حول روند نرخ ارز مورد حمایت متغیرهای بنیادین دارد. نگاهی به مقاطع اطلاع‌رسانی بانک مرکزی در زمینه بازار ارز نیز موید انطباق زمان استفاده از اعتبار سیاستی این نهاد با مقاطع چرخش بازار است.

۴- اگر این مطلب را بپذیریم که نرخ ارز در میان‌مدت و بلند‌مدت در مسیری مشخص و متناسب با متغیرهای بنیادین خود حرکت می‌کند، این نکته را نیز باید بپذیریم که قاعدتا تحولات نرخ ارز متاثر از برخی هیجانات و انتظارات کوتاه‌مدت مقطعی بوده و صرفا موجب افزایش تلاطم و نااطمینانی در بازار می‌شود و در میان‌مدت و بلند‌مدت عملا نتایج مثبتی را برای اقتصاد کشور به همراه ندارد. این امر همان‌گونه که در جهش‌های افزایشی مقطعی صدق می‌کند درخصوص کاهش‌های مقطعی و هیجانی نیر مصداق دارد. بر این اساس، مصاحبه دوم مهر ۱۳۹۲ در شرایطی صورت گرفت که بازار ارز در واکنش به تغییرات سیاسی پس از انتخابات ریاست‌ جمهوری، در حال تغییر عمده و یکباره انتظارات بود؛ به این مفهوم که انتظارات بدبینانه قبلی فعالان اقتصادی نسبت به آینده تعاملات سیاسی بین‌المللی کشور با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید با سرعت قابل توجهی در حال تصحیح بود که در پی ایجاد موج هیجانی عرضه ارز توسط افراد، به معنی یک کاهش مقطعی و زودگذر در بازار تلقی می‌شد.

ارزیابی‌های میدانی نشان داد تعدادی از سفته‌بازان با سوء‌استفاده از این تحولات و از طریق ایجاد نوسان‌های غیرواقعی، درصدد بهره‌برداری از فرصت‌ پیش‌ آمده برای کسب انتفاع شخصی از محل ایجاد تلاطم و نوسان بیش از حد (و کاهشی) نرخ ارز هستند. بدیهی است به دلیل عدم حمایت متغیرهای بنیادین از سطوح جدید نرخ ارز، بازار در روزهای آتی خود را تصحیح می‌کرد؛ در نتیجه اقتصاد در آستانه جهش یکباره نرخ ارز قرار می‌گرفت. اتفاق‌های مشابهی (البته با جهت معکوس) در مقطع اجرای فاز دوم اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها (آخر فروردین ۱۳۹۳) و اعلام نتایج مذاکرات هسته‌ای (آذر ۱۳۹۳) ‌روی داد. مصاحبه رئیس‌کل بانک مرکزی در مهرماه ۱۳۹۲ مانع از فاصله گرفتن بیش از حد نرخ ارز از سطوح مورد حمایت توسط متغیرهای بنیادین شد و اگرچه برخی از صاحب‌نظران این مداخله را دلیل عدم تداوم کاهش نرخ ارز تعبیر می‌کنند، ‌لیکن در دنیای واقع، بانک مرکزی مانع از افت بیش از حد نرخ و ‌جهش سریع بعدی آن شد؛ بنابراین ماحصل آن گفت‌وگو، حفظ بازار ارز از تلاطم‌های ناموجه بوده است. این امر قابل درک است که جامعه پس از تجربه‌های سال‌های جهش و بی‌ثباتی در بازار در سال‌های ۱۳۹۰ تا به ابتدای سال ۱۳۹۳، به کاهش نرخ ارز به‌عنوان پدیده مطلوب و خوشحال‌کننده می‌نگرد. قطعا اگر این تحول بر اساس روند متغیرهای بنیادین اقتصاد می‌بود، نه یک مصاحبه؛ بلکه ده‌ها مصاحبه نیز نمی‌توانست از کاهش نرخ ارز ممانعت کند؛ لیکن وقتی تحول جدی در روند متغیرهای بنیادین رخ نداده است، وظیفه بانک مرکزی حکم می‌کرد که به جای شعف از کاهش کوتاه‌مدت نرخ، در پی اقدام صحیح و اصولی که همان حفظ ثبات بازار است، اقدام کند. نگاهی به تحولات بازار و برگشت نرخ به مسیر مشخص خود نیز کاملا این امر را تایید می‌کند.

در ادامه، با توجه به همزمانی تشدید نوسانات بازار ارز با اجرای مرحله نخست قانون هدفمندی یارانه‌ها و ایجاد ذهنیت عمومی مبنی‌بر تاثیرپذیری دوباره بازار ارز از اجرای مرحله دوم، بانک مرکزی تلاش کرد ضمن آرامش‌بخشی به افکار عمومی در آستانه اصلاح قیمت حامل‌های انرژی در اوایل اردیبهشت ۱۳۹۳، مانع از افتادن اقتصاد در چرخه بی‌حاصل افزایش نرخ ارز ـ افزایش قیمت‌حامل‌های انرژی شود. بخشی از بسته سیاستی این بانک در آن مقطع،‌ جلوگیری از شکل‌گیری دوباره حملات سفته‌بازانه در بازار ارز از طریق جهت‌دهی به انتظارات بود. مداخله کلامی و مصاحبه مورد اشاره در سی‌ام فروردین ۱۳۹۳ نیز به همین الزام و نیاز بازمی‌گشت. باید یادآور شد مذاکرات هسته‌ای اوایل آذرماه ۱۳۹۳ و نتایج آن بر تحولات هفته‌های قبل و بعد بازار ارز، تاثیرات قابل توجهی برجای گذاشت. انتظارات خوش‌بینانه موجب شد برخی از فعالان اقتصادی برنامه‌های خرید و فروش ارز را به امید حل‌وفصل کامل پرونده هسته‌ای کشور در سوم آذرماه، به بعد از پایان مذاکرات موکول کنند. عدم تحقق این پیش‌بینی از یکسو و کم‌عمق بودن بازار ارز و کشش پایین عرضه از سوی دیگر، سبب شد نرخ ارز در واکنش به بروز یک هیجان و انتظار رو به بالا، در کنار ورود یکباره حجم قابل‌توجهی از تقاضا در دوره‌ای کوتاه در پی خیل عظیم زائران اربعین حسینی واکنش نشان دهد؛ در نتیجه نرخ ارز از مقطع مذکور روند افزایشی به خود گرفت. مداخله کلامی اواسط آذرماه رئیس ‌کل نیز با هدف اطلاع‌رسانی به فعالان تجاری مبنی بر عدم حمایت متغیرهای بنیادین از افزایش بی‌رویه نرخ ارز و نوسانات مشاهده شده در آن مقطع صورت گرفت.

۵- در فضایی که قیمت کلیه کالاها و خدمات سیر مداوم افزایشی دارد،‌ ارز نمی‌تواند از این قاعده کلی مصون بماند و این امر در ماده ۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ ثابت نگه‌داشتن نرخ ارز با مکانیزم‌های مصنوعی و از طریق تزریق بی‌‌حد و حصر دلار به بازار، یکی از مخرب‌ترین روش‌های مدیریتی است که البته در نیمـه دوم دهــه ۱۳۸۰ و در اثر برخی فشارهای بیرونی، به مدتی طــولانی و با حجم بالا به اتکای درآمدهای فراوان نفتی تجربه شد. چنین رویکردی نه تنها نتایج پایدار و ماندگاری برای اقتصاد در بر نداشت، بلکه تضمین‌کننده از دست رفتن مزیت‌های تولیدی، کاهش رقابت‌پذیری تجاری و گسترش واسطه‌گری و فعالیت‌های غیرمولد بود که منافع درازمدت‌ گسترش تولید و افزایش نرخ رشد اقتصادی را فدای منافع زودگذر کاهش تورم در کوتاه‌مدت می‌کند؛ بنابراین تخلیه تدریجی و کنترل شده بخشی از شکاف نرخ تورم داخلی و خارجی در نرخ ارز نه تنها در راستای ایفای الزامات قانونی (نظیر بند (ج) ماده ۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه)‌ است؛‌ بلکه از طریق عدم انباشت ناترازی در نرخ ارز و نیز کاهش رانت، عملا هزینه‌های اجرای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز را نیز در آینده کاهش می‌دهد.

۶- متوسط نرخ اسمی برابری دلار در بازار غیررسمی در یکساله منتهی به ۲۰ آذر ماه سال ۱۳۹۳ به ۳۱هزار و ۴۹۴ ریال رسید که در مقایسه با رقم مشابه در یکساله منتهی به ۲۰ آذر ۱۳۹۲ (یعنی ۳۳هزار و ۱۵۴ ریال) به میزان ۵ درصد کاهش نشان می‌دهد. اهتمام بانک مرکزی به مهار نوسانات و تلاطم‌های ارزی نیز سبب کاهش معنی‌دار ریسک نرخ ارز برای فعالان اقتصادی و خروج بخش عمده تقاضای سفته‌بازی از این بازار شد. انعکاس این رویکرد مناسب را می‌توان در کاهش ۸/۴۹ درصدی انحراف معیار نرخ ارز در دوره مذکور مشاهده کرد. این دستاورد، نقش مهمی را در کاهش نااطمینانی در فضای اقتصاد، پیش‌بینی‌پذیر شدن برنامه‌های درآمدی و هزینه‌ای بنگاه‌ها و در نتیجه، بهبود فضای کسب و کار و سرمایه‌گذاری ایفا کرده است.

۷- در رابطه با این ادعا که دولت با «بازی با ارز» قصد متعادل کردن بودجه را دارد، باید به این نکته اشاره کرد که نرخ ارز بودجه سال آینده نسبت به نرخ مشابه سال جاری تنها ۵/۷‌درصد رشد داشته است که این میزان افزایش، تنها بخشی از شکاف تورمی داخل و خارج را جبران کرده است؛ بنابراین اقدام مزبور نیز کاملا در سازگاری با بند (ج) ماده ۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه بوده و گامی در جهت کاهش انباشت ناترازی نرخ ارز ارزیابی می‌شود. علی‌ای‌حال، بانک مرکزی در تعیین نرخ ارز اعلامی روزانه خود بر اساس شرایط و اقتضائات اقتصاد و بازار عمل می‌کند و در عین حال نیم‌نگاهی نیز به نرخ ارز بودجه دارد. عملکرد بانک مرکزی در تعیین نرخ ارز اعلامی روزانه در سال ۱۳۹۳ به خوبی نشانه این مدعا است. از این بابت، وارد کردن اتهام بازی با ارز جهت متعادل‌سازی بودجه و تحمیل هزینه تورمی از این بابت به جامعه، ادعایی عاری از حقیقت بوده و نتیجه آن ایجاد انتظارات بدبینانه و غیرواقعی در جامعه نسبت به تحولات بازار ارز تلقی می‌شود.

۸- بخشی از افزایش نرخ دلار در بازار آزاد از ابتدای سال ۱۳۹۳ را می‌توان به تحولات جهانی رابطه برابری ارزها و تقویت دلار مربوط دانست. در فاصله روزهای پنجم فروردین تا ۲۰ آذر ماه سال جاری، نرخ برابری دلار مقابل ریال در بازار آزاد به میزان ۱۳٫۰درصد افزایش داشته است. این در حالی است که در همین مدت نرخ یورو مقابل ریال به میزان ۳/۱ درصد افزایش داشته است. مقایسه ارقام فوق با درصد تغییرات رابطه برابری دلار مقابل یورو در بازار جهانی در دوره مشابه (۳/۱۱ درصد)، حاکی از این است که افزایش نرخ دلار در بازار آزاد تا حد زیادی ناشی از تحولات بین‌المللی نرخ دلار و یورو و تقویت دلار در بازارهای جهانی بوده است. با توجه به سهم بالای یورو در مبادلات خارجی کشور و تغییر ارز مورد عمل بانک مرکزی از دلار به یورو، ارزیابی عملکرد بانک مرکزی در بازار ارز عمدتا باید با تغییرات رابطه برابری یورو و ریال صورت گیرد. با توجه به ثبات نسبی نرخ یورو در بازار داخلی، عملکرد بانک مرکزی در زمینه مدیریت بازار ارز مثبت و کاملا قابل دفاع ارزیابی می‌شود.

۹- بانک مرکزی به‌منظور ایفای وظایف خود در هدایت بازار ارز،‌ مجموعه‌ای از اقدامات را به انجام می‌رساند که مصاحبه‌ها، تنها بخش ارتباطی آن است. تامین ارز مورد نیاز بخش‌های تجاری و خدماتی در قالب بازار مبادلات، فروش ارز به بانک‌ها برای پاسخگویی به تعهدات و دیون ارزی بانک‌ها و تجار،‌ اصلاح مقررات ارزی و تسهیل دسترسی به ارز، کاهش هزینه‌های نقل ‌و انتقال ارزی، هماهنگی با صادرکنندگان عمده برای تقویت عرضه ارز در بازار، گسترش روابط کارگزاری بین‌‌المللی و نظایر آن،‌ مجموعه‌ وسیعی از اقدامات و فعالیت‌ها را تشکیل می‌دهد که متاسفانه، از دید برخی ناظران و منتقدان، مغفول می‌ماند. بانک مرکزی انتظار ندارد این مجموعه گسترده و پنهان فعالیت‌ها مورد توجه قرار گیرد، لیکن از عموم منتقدان و دلسوزان انتظار دارد در ارائه تحلیل‌های خود مبانی و اصول مسلم اقتصادی را همواره در نظر داشته باشند و حفظ ثبات و پایداری بازار ارز را خط‌ قرمز تحلیل‌های رسانه‌ای خود قرار دهند.

۱۰- در خاتمه مجددا یادآور می‌شود که بانک مرکزی حسب وظیفه ذاتی و قانونی خود از تمامی ابزار‌های لازم جهت حفظ ثبات بازار ارز و استمرار حرکت آن در مسیر متغیرهای بنیادین آن استفاده می‌کند و در این مسیر در مواقع ضروری نکات لازم و تحلیل خود از تحولات بازار ارز را جهت تنویر افکار عمومی و اصلاح انتظارات در مسیر صحیح ارائه می‌دهد. در همین ارتباط توصیه می‌کند صاحبنظران محترم در نقد اقدامات بانک مرکزی درخصوص تحولات بازار ارز، تحولات این بازار را در پانزده‌ ماه گذشته مطالعه و ضمن مقایسه آن با تحولات مدت مشابه قبل از آن، به اظهار نظر و ارزیابی همه جانبه مبادرت کنند.

علاوه‌بر این، اظهارنظرها و مصاحبه‌های افرادی که از اطلاعات کامل درخصوص تحولات نرخ ارز برخوردار نیستند، می‌تواند زمینه‌ساز تشدید نوسانات بازار ارز و پیامدهای منفی ناشی از آن باشد. در همین ارتباط از خبرگان و دست‌اندرکاران محترم انتظار می‌رود با توجه به حساسیت‌ها و ظرایف بازار ارز، نظرات سازنده خویش را با این بانک (به‌عنوان مسوول قانونی و اجرایی بازار ارز ) در میان گذاشته و این بانک را در مدیریت موثرتر بازار یاری کنند تا به این وسیله از هرگونه بهانه برای نوسانات هیجانی و ناپایدار در بازار جلوگیری شود.

منبع: روابط عمومی بانک مرکزی